Giải mã người tiêu dùng nông thôn Việt Nam : Cơ hội nào cho doanh nghiệp ?

Là một trong những thị trường lớn nhất và tăng trưởng mạnh nhất khu vực Đông Nam Á, triển vọng kinh tế của Việt Nam trong các năm tới là hết sức khả quan. Dự đoán tăng trưởng GDP trung bình của cả nước từ năm 2014 đến năm 2018 đạt 5.4%, xuất khẩu chạm mốc 20%, vốn đầu tư trực tiếp từ nước ngoài cũng rất hứa hẹn khi nhiều nhà sản xuất và đầu tư quốc tế bị thu hút bởi lao động chi phí thấp và thị trường nội địa lớn .

Là một trong những thị trường lớn nhất và tăng trưởng mạnh nhất khu vực Đông Nam Á, triển vọng kinh tế của Việt Nam trong các năm tới là hết sức khả quan. Dự đoán tăng trưởng GDP trung bình của cả nước từ năm 2014 đến năm 2018 đạt 5.4%, xuất khẩu chạm mốc 20%, vốn đầu tư trực tiếp từ nước ngoài cũng rất hứa hẹn khi nhiều nhà sản xuất và đầu tư quốc tế bị thu hút bởi lao động chi phí thấp và thị trường nội địa lớn .

Vì thế, nhiều doanh nghiệp trong nước và ngoài nước đang để mắt đến thị trường nông thôn tại Việt Nam như một phần quan trọng trong chiến lược phát triển kinh doanh của mình. Chiếm 68% trong tổng số 90 triệu dân của cả nước, người tiêu dùng tại nông thôn có thu nhập tăng đến 44% và ngày càng nhiều người đầu tư cho giáo dục. Tuy nhiên, đa số các doanh nghiệp vẫn bỏ ngỏ thị trường đầy tiềm năng này do còn thiếu thông tin và các nghiên cứu kỹ lưỡng về thói quen tiêu dùng nơi đây.

NGƯỜI TIÊU DÙNG NÔNG THÔN VIỆT NAM, HỌ LÀ AI?
Tuy Việt Nam tồn tại nhiều nhóm người tiêu dùng nông thôn đa dạng nhưng thái độ và hành vi tiêu dùng của họ vẫn có nhiều điểm chung. Đó là sự lạc quan về tương lai, mong muốn cải thiện chất lượng cuộc sống của mình và con cái, ý thức cộng đồng cao, quan tâm đến sự trung thực của sản phẩm và cần được đảm bảo trong mỗi quyết định của mình.

Lạc quan về tương lai
Người tiêu dùng Việt Nam tự tin về tương lai và là một trong 20 nước lạc quan nhất thế giới theo Khảo sát niềm tin người tiêu dùng toàn cầu, quý 1 năm 2014 của Nielsen. Sự lạc quan này đồng nhất ở mọi khu vực nông thôn. Khi thu nhập của người tiêu dùng tăng lên, người ta bắt đầu nâng cấp cuộc sống của mình và con cái, sửa sang nhà cửa, phát triển sự nghiệp và sắm sửa đồ gia dụng như tủ lạnh và máy giặt. Không chỉ dừng lại ở đó, nhiều người còn đầu tư cho tương lai của con mình trong nhiều lĩnh vực, cụ thể nhất là giáo dục. Và khi ngày càng nhiều người được tiếp cận thông tin dễ dàng thông qua các thiết bị như điện thoại di động thì sự tò mò và nhu cầu trải nghiệm những điều mới lạ càng tăng lên.

Liên hệ chặt chẽ với những người xung quanh
Đa số người tiêu dùng ở nông thôn quan tâm đặc biệt đến những người xung quanh, quan hệ trong gia đình và cộng đồng luôn đóng vai trò quan trọng trong đời sống hàng ngày. Họ lắng nghe và tin tưởng vào lời khuyên từ mọi người, kết quả là, quyết định của họ thường bị chi phối và bị ảnh hưởng bởi ý kiến của người khác. Thực tế, gần ba phần tư người tiêu dùng nông thôn quan tâm đến những gì người khác nghĩ và hơn 8 trong 10 người (81%) nói rằng họ lắng nghe ý kiến và gợi ý từ người khác, cao hơn nhiều so với 46% người tiêu dùng ở thành thị. Hơn 70% người tiêu dùng ở nông thôn bị ảnh hưởng bởi gợi ý trước khi ra quyết định mua sắm.

Tầm quan trọng của niềm tin
Mặc dù kinh tế và tài sản của người tiêu dùng nông thôn có khá hơn, nhiều người vẫn cân nhắc chi tiêu một cách cẩn thận, họ thích các sản phẩm có uy tín và ít rủi to. Trong bối cảnh hàng giả, hàng nhái đang lan tràn (¼  người tiêu dùng đã từng gặp phải sản phẩm nhái/kém chất lượng), người tiêu dùng nơi đây đang thận trọng khi mua sắm. Doanh nghiệp nên chọn cách lấy lòng tin của người tiêu dùng nông thôn bằng sự trung thực, chứng nhận chất lượng và nguồn gốc của sản phẩm. Quảng bá sản phẩm thông qua sự tin dùng của khách hàng sẵn có cũng là cơ hội đáng chú ý – 95% người tiêu dùng tìm kiếm các mặt hàng được mọi người tin tưởng, đây là một trong 3 yếu tố hàng đầu ảnh hưởng đến quyết định mua sắm của người tiêu dùng.

DỰA VÀO ĐÂU HỌ CHỌN MUA MỘT SẢN PHẨM VÀ MUA NHƯ THẾ NÀO?
Khi nhắc đến nơi người tiêu dùng nông thôn mua sắm, hình thức thương mại hiện đại có xu hướng phát triển nhưng kênh thương mại truyền thống vẫn đóng vai trò quan trọng ở khắp mọi miền nông thôn.

Cũ và mới – tổng quan về thị trường bán lẻ đa dạng của nông thôn
Chợ truyền thống là kênh bán lẻ được ghé thăm nhiều nhất ở nông thôn với 16 lượt mua sắm tại đây mỗi tháng, sau đó là chợ phiên (14 lượt mỗi tháng) và hàng rong (9 lượt mỗi tháng). Các cửa hàng thương mại hiện đại như cửa hàng tạp hóa thường có trung bình 6 đến 9 lượt mua sắm mỗi tháng, siêu thị thậm chí còn thấp với chỉ 1 lượt mỗi hai tháng. Chợ truyền thống chiếm tỷ trọng cao trong tiêu dùng tại nông thôn - trung bình hàng tháng một người tiêu dùng chi khoảng 655,200 đồng tại các kênh thương mại truyền thống và chỉ 175,000 đồng (8.30 USD) cho các cửa hàng thương mại hiện đại. Người mua hàng chủ yếu quan tâm tới các sản phẩm như chăm sóc gia đình và cá nhân, thức uống, gia vị và sản phẩm từ sữa ở các cửa hàng thương mại hiện đại còn thực phẩm tươi sống, gia vị thông thường và các vât dụng gia đình thì chủ yếu được mua tại kênh thương mại truyền thống.

Mỗi người bán là một đại sứ thương hiệu
Bên cạnh việc lắng nghe ý kiến và lời khuyên của gia đình, bạn bè, người tiêu dùng ở nông thôn còn phản ứng tích cực với lời khuyên của người bán hàng. Chín trên mười (90%) người bán cho biết họ có giới thiệu sản phẩm với khách, và một phần ba (31%) số người được tư vấn thực sự mua các sản phẩm đó. Với mỗi ngày có đến 27.5 triệu lượt người đến các cửa hàng bán lẻ, thì những khuyến nghị của nhà bán lẻ có thể là một hình thức đại diện thương hiệu mạnh mẽ.

Cơ hội cho những mặt hàng mang lại đẳng cấp và nâng cấp cuộc sống cho người tiêu dùng.
Với quan điểm hội nhập và khao khát cuộc sống đô thị của nhiều người tiêu dùng ở nông thôn, những mặt hàng đáp ứng nhu cầu phát triển và thay đổi phong cách sống sẽ có nhiều cơ hội phát triển, đặc biệt là các mặt hàng mỹ phẩm, chăm sóc sức khỏe và vệ sinh nhà cửa. Người tiêu dùng nông thôn hiện nay đang "khát" các sản phẩm mới - có đến 77% muốn dùng thử những sản phẩm mới và 95% đánh giá cao sự đa dạng của sản phẩm. Nhưng trong tình cảnh thị trường bán lẻ đang vô cùng đa dạng như hiện nay thì việc đảm bảo sản phẩm luôn có sẵn và đến được tay người tiêu dùng mới là yếu tố giúp doanh nghiệp thành công.

TIẾP CẬN NGƯỜI TIÊU DÙNG NÔNG THÔN VIỆT NAM
Khi nói đến việc tiếp thị và kết nối với người tiêu dùng nông thôn thì tivi vẫn là lựa chọn số một. Tuy nhiên, tỉ lệ xem tivi của người tiêu dùng đã đạt tới điểm bão hòa với 99% người được hỏi xem TV một cách thường xuyên, ngang với tỉ lệ ở thành thị và chiếm đến 88% tổng số nội dung mà người tiêu dùng được xem. Mặt khác, in ấn quảng cáo không thực sự hiệu quả vì chỉ 25% người nông thôn  tiếp cận kênh này (so với 74% người thành thị). Trong khi đó, quảng cáo trực tuyến cũng còn khá chậm (chỉ khoảng 11% người nông thôn tiếp cận với quảng cáo trực tuyến so với 55% người thành thị)

Đối với nhiều người tiêu dùng nông thôn, tivi là nơi cung cấp thông tin sản phẩm đáng tin cậy, 69% cho biết họ có được thông tin về sản phẩm thông qua các kênh truyền hình. Ngược lại, truyền miệng lại có ảnh hưởng lớn đến quyết định mua sắm của người tiêu dùng – 69% người được hỏi thừa nhận truyền miệng có ảnh hưởng đến quyết định chọn mua hàng của mình và là nguồn tin đáng tin cậy nhất.

Ngoài ra, khi tỉ lệ sử dụng internet vẫn còn tương đối thấp, đa số chỉ có những người trẻ mới sử dụng các thiết bị kỹ thuật số. Hơn một nửa số người được hỏi (59%) đã sử dụng máy vi tính thường xuyên hơn so với năm trước và 30% người từ 18 đến 24 tuổi có sử dụng internet.

CHIẾN LƯỢC ĐỂ THÀNH CÔNG Ở THỊ TRƯỜNG NÔNG THÔN VIỆT NAM
Người tiêu dùng nông thôn đang là đối tượng khách hàng quan trọng của nhiều doanh nghiệp, việc hiểu được họ là ai, họ mua gì, ở đâu, mua như thế nào và nắm bắt phương pháp tiếp cận hiệu quả sẽ là chiến lược quan trọng để thành công.

Hiểu được họ là ai
Doanh nghiệp cần hiểu được giá trị của người tiêu dùng nông thôn, mang đến những sản phẩm trung thực và bảo đảm bằng cách giữ vững những cam kết của thương hiệu, hãy chia sẻ ý thức cộng đồng và sự lạc quan của người tiêu dùng nơi đây.

Hiểu được cách và nơi họ mua sắm
Nên đa dạng hóa các kênh mua sắm và chiến lược phân loại sản phẩm nhằm đáp ứng tính hiếu kỳ của người tiêu dùng nông thôn, cung cấp các giá trị thực, và phát triển ngành hàng bằng cách mang đến sự đẳng cấp và phong cách sống nhất định.

Hiểu được cách tiếp cận họ
Cuối cùng, doanh nghiệp phải kết nối và chăm sóc những người ủng hộ thương hiệu mình nhằm tận dụng sức mạnh của truyền miệng. Biến mỗi người bán hàng thành một đại sứ thương hiệu, khai thác sức mạnh của truyền hình cùng với quảng cáo kỹ thuật số để kết nối với nhóm người tiêu dùng trẻ.

Các phân tích trong bài báo này được lấy từ nghiên cứu về nông thôn Việt Nam của Nielsen công bô vào tháng 5 năm 2014. Để có được thông tin chi tiết, vui lòng liên hệ chị Mai Thị Tuyết Hoa, giám đốc nghiên cứu người tiêu dùng theo email: hoa.mai@nielsen.com hoặc đại diện Nielsen của bạn.